Chełmski Park Krajobrazowy (ChPK) leży na granicy 2 mezoregionów: Obniżenia Dubieńskiego i Pagórów Chełmskich zaliczanych do makroregionu Polesia Wołyńskiego. W obrębie Obniżenia Dubieńskiego dominują równiny pojezierne (torfowe) oraz terasy jeziorne z okresu zlodowacenia północnopolskiego. Równiny torfowe wypełniają dna rozległych kotlinowatych obniżeń pozadolinnych. Tworzą one monotonną wyrównaną powierzchnię w poziomie 170-175 m n.p.m. Ponad nimi (175-178 m n.p.m.) wznoszą się terasy jeziorne urozmaicone formami krasowymi oraz zagłębieniami bezodpływowymi.

Głównymi elementami Pagórów Chełmskich są formy pochodzenia lodowcowego (wysoczyzny morenowe 215-225 m n.p.m., pagórki morenowe) i wodnolodowcowego (równiny sandrowe, terasy kemowe).

"KRAJOBRAZ W OKOLICACH ZBIORNIKA RETENCYJNEGO STAŃKÓW. WCZESNA WIOSNA."

Klimat obszaru ChPK zalicza się do strefy umiarkowanego klimatu przejściowego z zaznaczającym się wyraźnie wpływem klimatu kontynentalnego. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 7,36°C. Średnia temp. lipca osiąga 18,9°C, a stycznia - 4,6°C. Zima trwa długo, przeciętnie 97 dni, natomiast lato ok. 98 dni. Okres wegetacyjny trwa około 210 dni, a średnia temperarura okresu wegetacyjnego wynosi 14,7°C.

JEZIORO SŁONE

ChPK leży w granicach zlewni Bugu. Jest odwadniany przez jego lewobrzeżne dopływy - Uherkę i Kanał Świerżowski. Występują tutaj również zbiorniki wód powierzchniowych - naturalne, eutroficzne Jezioro Słone o powierzchni 4,6 ha oraz retencyjny zbiornik w Stańkowie o powierzchni 40 ha.

W lasach występuje szereg niewielkich, często okresowych zbiorników, których średnica nie przekracza kilkudziesięciu metrów. Na obszarze ChPK występują różnej wielkości obszary bezodpływowe. Wykształciły się w nich podmokłości - bagna i torfowiska. Generalnie jednak, mimo znacznego procentu terenów podmokłych, omawiany obszar nie należy do bardzo zasobnych w wodę. Tereny, na których występuje nadmiar wody, sąsiadują z obszarami bezwodnymi. Zwiększa to znacznie kontrastowość warunków i atrakcyjność przyrodniczą parku.

Największą osobliwością przyrodniczą parku są torfowiska węglanowe unikalne w skali kraju i Europy. Powstały one w obniżeniach terenu, w bezpośrednim sąsiedztwie wzgórz zbudowanych z kredy piszącej o bardzo wysokim udziale węglanu wapnia. W takich warunkach powstały złoża torfu wysycone związkami wapnia. Dominującym zbiorowiskiem torfowisk węglanowych jest zwarty, trudny do przebycia szuwar kłociowy. Kłoć wiechowata nigdzie poza okolicami Chełma nie występuje na tak rozległych powierzchniach.